Pame Tameio

31/8/2003 Ο Ντούσαν Μπάγεβιτς συμπληρώνει 300 συμμετοχές στον πάγκο της ΑΕΚ στην αναμέτρηση με τον Ιωνικό και γίνεται ο προπονητής με τη μακροβιότερη θητεία. Ο συνολικός απολόγισμός του είναι 194 νίκες, 62 ισοπαλίες και 44 ήττες

31/8/1984 Αποχαιρετιστήριο παιχνίδι του Μίμη Δομάζου με τον ΠΑΟ εναντίον της Μπόκα Τζούνιορς 2-3 στο ΟΑΚΑ μπροστά σε 50.000 θεατές, ο οποίος στο 78′ ζήτησε από τον προπονητή να αντικατασταθεί από τον Σπύρο Λιβαθινό

31/8/1983 Ο Edwin Moses καταρρίπτει το παγκόσμιο ρεκόρ στα 400 εμπόδια με 47.02 στο Κόμπλεντς και δηλώνει ότι το προηγούμενο βράδυ είχε δει όνειρο στο οποίο νικούσε με επίδοση 47.03

31/8/1979 Η 16χρονη Tracy Austin κερδίζει την Andrea Jaeger στον ιστορικό “αγώνα των κοριτσιών” για το US Open

31/8/1972 Ο Mark Spitz κερδίζει το τέταρτο χρυσό μετάλλιο στα 100μ πεταλούδα και το πέμπτο στη σκυταλοδρομία των 800μ ελεύθερο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μονάχου

31/8/1970 Ξεκινάει το πρώτο πρωτάθλημα σκακιού με ηλεκτρονικούς υπολογιστές στην Ιντιανάπολη

31/8/1969 Παραμονή των 46ων γενεθλίων του, σκοτώνεται σε αεροπορικό δυστύχημα στο Des Moines της Άιοβα ο Rocky Marciano, ο μοναδικός παγκόσμιος πρωταθλητής βαρέων βαρών που απεσύρθη αήττητος στα 32 του χρόνια με 49-0 νίκες, από τις οποίες οι 43 ήταν με νοκ άουτ

31/8/1913 Ιδρύεται η PSV Eindhoven στην ομώνυμη πόλη της Ολλανδίας

31/8/1895 Διεξάγεται ο πρώτος επαγγελματικός αγώνας αμερικάνικου φούτμπολ στο Latrobe μεταξύ Latrobe YMCA και Jeanette AC 12-0. Η αμοιβή του John Brallier από την Latrobe είναι 10 δολάρια

31/8/1881 Διεξάγεται το πρώτο US tennis men’s single Championship στο Newport

Δείτε εδώ τα σημερινά πρωτοσέλιδα του αθλητικού (και όχι μόνο) τύπου

Το…καθυστερήσαμε πολύ και δεν έπρεπε. Από αυτό το Σαββατοκύριακο λοιπόν, ξεκινάμε τις προτάσεις για το στοίχημα που θα μας πάνε και πάλι ταμείο. Στο Bet-Tameio θα υπάρχουν οι βαθμολογίες των ομάδων από διάφορες χώρες και οι προβλέψεις για όλους τους αγώνες. Θέλω να ελπίζω ότι…θα πάμε καλά!

mirodias….

30/8/1997 O Greg Rudaski γίνεται ο πρώτος τενίστας που σερβίρει 2 σερβίς με ταχύτητα 141 μίλια την ώρα σε έναν αγώνα (US Open)

30/8/1992 Αλλάζει η βαθμολογία στο ποδόσφαιρο (από 2-1-0 γίνεται 3-1-0). Το σύστημα έχει δοκιμαστεί στην Αγγλία με επιτυχία για μια ολόκληρη δεκαετία όταν γίνεται δεκτή το 1981 η επαναστατική αυτή πρόταση του Jimmy Hill, του γνωστού σχολιαστή της Αγγλικής τηλεόρασης που υπήρξε παίκτης αλλά και πρόεδρος της Κόβεντρι

30/8/1991 O Mike Powell σπάει το 22χρονο παγκόσμιο ρεκόρ του Bob Beamon (8.91) στο μήκος με 8.95 στο Τόκιο. Ο Carl Lewis με 8.91 το ισοφαρίζει αλλά το ρεκόρ δεν μετράει επειδή είχε ευνοϊκό άνεμο

30/8/1987 Ο Καναδός Ben Johnson σημειώνει το εκπληκτικό ρεκόρ των 9.83 στα 100μ στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα της Ρώμης, ρεκόρ που θα του αφαιρεθεί αργότερα μαζί με το μετάλλιο όταν θα βρεθεί ντοπαρισμένος στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Σεούλ. Ως εκ τούτου πρώτη επίδοση αναγνωρίζεται ο χρόνος του Carl Lewis με 9.93 που ισοφαρίζει το μέχρι τότε ρεκόρ του Calvin Smith

30/8/1979 Η Kathy Horvath γίνεται η νεότερη παίκτρια (14 ετών και 25 ημερών) που αγωνίζεται στο US Open

30/8/1968 Ο Mark Spitz κάνει παγκόσμιο ρεκόρ στα 100μ πεταλούδα με 55.6 στο Long Beach της Καλιφόρνια

30/8/1966 Ξεκινά το 8ο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Αθλητισμού (ΕΠΑ) στο Νεπ Στάντιον της Βουδαπέστης και για πρώτη φορά αγωνίζονται 8 φιναλίστ αντί για 6. Για τελευταία φορά τελούνται τα 80μ εμπόδια και ξεκινά η καριέρα της μεγάλης σφαιροβόλου Nadezhda Chizhova, που θα κερδίσει σε τέσσερις διαδοχικούς Πανευρωπαϊκούς αγώνες (1966-69-71-74) κυριαρχώντας την δεκαετία 64-74 και θα είναι αυτή που θα σπάσει τα φράγματα των 20μ (20.09 στις 13/7/69) και 21μ (21.03 το 1972 στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μονάχου) ενώ θα καταρρίψει το παγκόσμιο ρεκόρ 10 φορές (18.67 έως 21.45)

30/8/1965 Ο 75χρονος manager των Mets Casey Stengel ανακοινώνει την αποχώρησή του μετά από 55 χρόνια στο μπέιζμπολ λόγω προβλημάτων υγείας

Δείτε εδώ τα σημερινά πρωτοσέλιδα του αθλητικού (και όχι μόνο) τύπου

29/8/2004 Ο 33χρονος Stefano Baldini τερματίζει πρώτος στον Μαραθώνιο των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας. Η επίδοσή του, 2:10.55 αποτελεί την καλύτερη επίδοση στον κόσμο για την κλασσική διαδρομή σπάζοντας το ρεκόρ που κατείχε για 35 χρόνια, ο Bill Adcocks με 2:11.07 από το 1969, δύο χρόνια πριν από την γέννηση του Baldini. Ο βραζιλιάνος Vanderlei Lima, που οδηγεί την κούρσα στο περισσότερο από το δεύτερο μισό της, δέχεται επίθεση από θεατή στο 32ο χιλιόμετρο και κατατάσσεται τρίτος

29/8/2004 Ολοκληρώνονται με απόλυτη επιτυχία οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Αθήνας, στους οποίους η Ελλάδα παρέταξε την μεγαλύτερη ομάδα της ιστορίας της αποτελούμενη από 444 αθλητές, και κατέλαβε την 15η θέση στην κατάταξη των μεταλλίων, με 6 χρυσά, 6 αργυρά και 4 χάλκινα. Για πρώτη φορά στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων γίνεται απονομή μεταλλίων αγωνίσματος, αυτή του μαραθωνίου δρόμου, σε τελετή λήξης. Για πρώτη φορά στην ιστορία της πυγμαχίας χρησιμοποιήθηκε κάμερα για την επαλήθευση των αποτελεσμάτων

29/8/2004 Ο Αλέξανδρος Νικολαϊδης κατακτά το αργυρό μετάλλιο στα 80 κιλά του τάε κβον ντο όταν χάνει στον τελικό από τον κορεάτη Sung Moon Dae στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας

29/8/2000 Η Ρουμάνα ασημένια παγκόσμια πρωταθλήτρια του 1997 στο τριπλούν Rodica Mateescu βρίσκεται ντοπαρισμένη και τιμωρείται με αποκλεισμό 2 ετών, χάνοντας τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σίδνεϊ για τους οποίους είχε ήδη συμπεριληφθεί στην αποστολής της χώρας της

29/8/1999 Ολοκληρώνεται το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου στη Σεβίλλη που ξεκίνησε στις 20 του ιδίου μήνα. Την τελευταία ημέρα των αγώνων ο Κώστας Γκατσιούδης κερδίζει το αργυρό μετάλλιο στον ακοντισμό με 89.18. Πρώτος ανακηρύσσεται ο Φινλανδός Aki Parviainen με 89.52 και τρίτος ο Τσέχος Jan Zelezny με 87.67. Με το μετάλλιο αυτό η Ελλάδα κατατάσσεται στην τέταρτη θέση της παγκόσμιας κατάταξης με 2 χρυσά, 2 αργυρά και 2 χάλκινα μετάλλια. Συγκινητική ήταν η παρουσία της 30χρονης ουσιαστικά τυφλής (20/300 με φακούς επαφής) αθλήτριας Marla Ryny που τερμάτισε δέκατη στα 1500μ με 4:06.45 7 δευτερόλεπτα πίσω από την νικήτρια Ρωσίδα Masterkova. Στον Μαραθώνιο η Jong Song έγραψε ιστορία καθώς κέρδισε το πρώτο χρυσό μετάλλιο για την Κορέα σε παγκόσμιο πρωτάθλημα

29/8/1999 Ολοκληρώνεται το Πρωτάθλημα Κολύμβησης Pan Pacific στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας που ξεκίνησε στις 23 του ιδίου μήνα. Ο Αυστραλός Ian Thorpe κάνει τέσσερα παγκόσμια ρεκόρ: στα 400μ ελεύθερο με 3:41.83, δύο στα 200μ ελεύθερο με 1:46.34 (ημιτελικός) και 1:46.00 (τελικός) και στα 4×200μ με 7:08.79

29/8/1990 Πεθαίνει ο Ανδρέας Βαρίκας σε ηλικία 45 ετών. Ο Πανιώνιος, τιμώντας την μνήμη του φιλάθλου και παράγοντά του, διοργανώνει κάθε χρόνο ένα τουρνουά μπάσκετ με το όνομά του

29/8/1987 Πρώτο Super Cup Ελλάδος, Ολυμπιακός - ΟΦΗ (1-0)

29/8/1978 Ξεκινά το 12ο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Αθλητισμού (ΕΠΑ) στο Ε. Ροσίτσκι της Πράγας, όπου πέντε αθλητές βρίσκονται ντοπαρισμένοι. Φυσιογνωμίες των αγώνων η Marita Koch, η Sara Simeoni και ο Pietro Menea. Ο Valeri Borsov στη δύση της καριέρας του κατατάσσεται όγδοος

29/8/1974 Ο 19χρονος Moses Malone υπογράφει συμβόλαιο με τους Utah Stars και γίνεται ο πρώτος παίκτης του μπάσκετ που πηγαίνει κατευθείαν από το λύκειο σε επαγγελματική ομάδα

29/8/1972 Ο Mark Spitz κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στα 200μ ελεύθερο με παγκόσμιο ρεκόρ 1:52.78 στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μονάχου

29/8/1968 Στον πρώτο αγώνα του US Open η Billie Jean King κερδίζει την Dr Vija Vuskains

29/8/1947 Πεθαίνει ο θρυλικός ταυρομάχος Manolete σε ηλικία 30 ετών από θανάσιμο τραύμα που είχε δεχθεί την προηγούμενη ημέρα σε αγώνα στο Linares της Ισπανίας

29/8/1924 Το αερόστατο “Γκραφ Ζέππελιν” ολοκληρώνει το ιστορικό του ταξίδι γύρω από τον κόσμο όταν φτάνει στο Λέικ Χερστ της Νέας Υόρκης. Το ταξίδι ξεκίνησε το πρωί της 8/8 από το Λέικ Χερστ και διήρκεσε 21 μέρες, 7 ώρες και 26 λεπτά

Δείτε εδώ τα σημερινά πρωτοσέλιδα του αθλητικού (και όχι μόνο) τύπου

28/8/2004 Η Ελισάβετ Μυστακίδου κατακτά το αργυρό μετάλλιο στα 67 κιλά του τάε κβον ντο όταν χάνει στον τελικό από την κινέζα Wei Luo στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας

28/8/2001 Η ΕΠΟ και η αντίστοιχη τουρκική ποδοσφαιρική ομοσπονδία καταλήγουν σε συμφωνία για την υποβολή υποψηφιότητας συνδιοργάνωσης του Euro 2008. H UEFA τελικά θα δώσει τη διοργάνωση στις Αυστρία/Ελβετία στις 12/12/2002

28/8/2001 Ο 23χρονος Ουκρανός τερματοφύλακας Serguei Perkhun πεθαίνει σε νοσοκομείο της Μόσχας χωρίς να συνέλθει από το κώμα που είχε πέσει μετά τον σοβαρό τραυματισμό του στο κεφάλι, όταν συγκρούστηκε στον αέρα με αντίπαλο επιθετικό στον αγώνα ΤΣΣΚΑ Μόσχας- Άντζι Μαχάτσκαλα για το ρωσικό πρωτάθλημα

28/8/1999 Η Μιρέλλα Μανιάνι-Τζελίλη κερδίζει το χρυσό μετάλλιο στον ακοντισμό με 67.09 στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Στίβου της Σεβίλλης. Δεύτερη ανακηρύσσεται η Ρωσίδα Tatyana Shikolenko με 66.37 και τρίτη η Νορβηγίδα Trine Solberg-Hattestad με 66.06. Στις 14/2/2000 θα γίνει η κάτοχος του παγκοσμίου ρεκόρ αφού η IAAF σε συνεδρίασή της στο Μόντε Κάρλο θα αποφασίσει να μην κάνει δεκτή την επίδοση της Νορβηγίδας Trine Solberg-Hattestad σε μήτινγκ στο Μπέργκεν με 68.19

28/8/1999 Δύο νεκροί και πάνω από 200 τραυματίες -ανάμεσά τους 31 αστυνομικοί- είναι ο τραγικός απολογισμός σοβαρών επεισοδίων που σημειώνονται στο Μπανγκλαντές μετά την λήξη ποδοσφαιρικού αγώνα

28/8/1981 Πεθαίνει ο Ούγγρος προπονητής Μπέλα Γκούτμαν σε ηλικία 82 ετών. Λάτρης μαζί με τον Μπούκοβι του 4-2-4, δημιούργησε (1959-62) την μεγάλη ομάδα της Μπενφίκα, οδηγώντας την σε δύο ευρωπαϊκούς τίτλους πρωταθλητριών, ανακάλυψε τον Μοζαμβικανό Εουσέμπιο και ανέλαβε στις 9/8/1967 προπονητής του Παναθηναϊκού γιά λίγο, με την ανακοίνωση της πρόσληψής του, μάλιστα, να κάνει ο Γεώργιος Πλυτάς, πρόεδρος του Παναθηναϊκού αλλά Δήμαρχος Αθηναίων

28/8/1981 Ο Sebastian Coe κάνει παγκόσμιο ρεκόρ με 3:47.33 στο μίλι για τρίτη φορά. Το ρεκόρ θα κρατήσει μέχρι το 1985 όπου θα σπάσει από τον Steve Cram

28/8/1961 Πεθαίνει ο Thomas Connolly, ο πρώτος διαιτητής του μπέιζμπολ που μπήκε στο Hall of Fame

28/8/1961 Ο Α. J. Sylvester καταρρίπτει το παγκόσμιο ρεκόρ στην δισκοβολία με 60.72 στις Βρυξέλλες. Την ίδια χρονιά, λίγο νωρίτερα ήταν ο πρώτος άνθρωπος που έσπασε το φράγμα των 60μ με 60.56

28/8/1949 Ο 29χρονος Κώστας Γιαταγάνας του Εθνικού ΓΣ με 15.09μ. Γίνεται ο πρώτος Έλληνας σφαιροβόλος που σπάει το φράγμα των 15 μέτρων. Δύο χρόνια μετά, θα αναδειχθεί χρυσός στους Μεσογειακούς ενώ στην καριέρα του θα πάρει το ρεκόρ ατα 14.63 και θα το ανεβάσει στα 15.58 βελτιώνοντάς το έξι φορές

28/8/1922 Οι HΠA νικούν την Αγγλία 8-4 κατακτώντας το 1ο Walker Cup στο ερασιτεχνικό γκολφ

Δείτε εδώ τα σημερινά πρωτοσέλιδα του αθλητικού (και όχι μόνο) τύπου

 Σας παραθέτω ένα άρθρο το οποίο έγραψε η Θεοδώρα Τσώλη στισ 13 Φεβρουαρίου του 2005 στην εφημερίδα “Το Βήμα”:

Εναν «μετρητή» της ερημοποίησης της γης του θα μπορεί να έχει σύντομα στα χέρια του κάθε πολίτης της χώρας μας! Πρόκειται για το σύστημα DIS for ΜΕ - Desertification Indicators System for Mediterranean Europe, Σύστημα Δεικτών Ερημοποίησης για τη Μεσογειακή Ευρώπη -, το οποίο δημιουργήθηκε από ειδικούς του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με ευρωπαίους συναδέλφους τους. Αναμένεται να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για χιλιάδες Ελληνες που ασχολούνται συστηματικά με τη γη καθώς με το πάτημα ενός πλήκτρου στον υπολογιστή θα παρέχει πληροφορίες σχετικά με τον κίνδυνο ερημοποίησης μιας περιοχής αλλά και με τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν προκειμένου να αποσοβηθεί ο κίνδυνος μετατροπής της σε «κρανίου τόπο». Αυτό το «ερημόμετρο» θα δώσει σημαντική χείρα βοηθείας σε μια χώρα όπου, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, το 70% των εδαφών αντιμετωπίζει υψηλό ή μέτριο κίνδυνο ερημοποίησης! Οι αριθμοί, όπως παρατίθενται από τους επιστήμονες, δεν αφήνουν περιθώρια αισιοδοξίας: το 8% της γεωργικής γης στην Ελλάδα - περισσότερα από τρία εκατομμύρια στρέμματα -, το οποίο υποβαθμίστηκε τις τελευταίες δεκαετίες, θα έπρεπε να μην καλλιεργείται καθώς πλέον δεν αποδίδει. Το 15% των παραθαλάσσιων πεδινών περιοχών που καλλιεργούνται εντατικά έχει ήδη επηρεαστεί από την ερημοποίηση ή θα επηρεαστεί άμεσα. Δεν πρόκειται για υπερβολή ούτε για σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Το «έργο» έχει ήδη αρχίσει να γυρίζεται και η πλοκή του μάλλον παραπέμπει σε… θρίλερ: η άλλοτε γόνιμη Μεσογειακή Ευρώπη κινδυνεύει να μετατραπεί σε άγονη, γυμνή, έρημη γη… H διάθεση του συστήματος των δεικτών θα γίνεται δωρεάν και αναμένεται να ξεκινήσει σε περίπου τρεις μήνες μέσω ινστιτούτων, νομαρχιών και του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Το σύστημα περιλαμβάνει συνολικά περί τους 170 δείκτες, ωστόσο είναι άκρως χρηστικό καθώς οι δείκτες αυτοί χωρίζονται σε υποκατηγορίες ανάλογα με την περίπτωση. Οπως αναφέρει ο καθηγητής Εδαφολογίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και μέλος της Εθνικής Επιτροπής για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης κ. K. Κοσμάς, ο οποίος συμμετείχε στη δημιουργία του συστήματος, «μεταξύ των δεικτών περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, η ετήσια βροχόπτωση, ο δείκτης ξηρότητας, το βάθος του εδάφους, ο τύπος της βλάστησης, ο τύπος της καλλιέργειας, το διαθέσιμο νερό για άρδευση, η υφαλμύρωση του υπογείου ύδατος, ο τύπος του μητρικού πετρώματος, η ένταση βόσκησης της γης». Μια τέτοια προσπάθεια φαίνεται ιδιαιτέρως σημαντική καθώς οι ειδικοί ελπίζουν ότι οι ίδιοι οι πολίτες θα ευαισθητοποιηθούν, θα γνωρίσουν από κοντά το πρόβλημα, το οποίο συνεχώς διογκώνεται, όπως επισημαίνει ο κ. Κοσμάς. «Ο κίνδυνος ερημοποίησης είναι πολύ μεγάλος τόσο για την Ελλάδα όσο και για την υπόλοιπη Μεσογειακή Ευρώπη».

Με βάση την περιγραφή του όρου που έχει γίνει από τα Ηνωμένα Εθνη, ερημοποίηση είναι η υποβάθμιση της γης στις ξηρές, ημίξηρες και ύφυγρες περιοχές που προκαλείται από διάφορους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των κλιματικών μεταβολών και των δραστηριοτήτων του ανθρώπου. Και δυστυχώς η θεωρία αυτή φαίνεται να έχει ήδη αρχίσει να γίνεται πράξη με τον χειρότερο τρόπο. «Σε ό,τι αφορά το κλίμα βλέπουμε ήδη ότι βαίνουμε προς ξηρότερες περιόδους - περιόδους μεγαλύτερης ξηρασίας και περιόδους μεγάλων βροχοπτώσεων. Συγχρόνως παρατηρείται όλο και μεγαλύτερη εντατικοποίηση της γεωργίας, υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων τις τελευταίες δεκαετίες. H διάδοση των γεωργικών μηχανημάτων, η επέκταση της άρδευσης, οι πυρκαϊές στις δασικές περιοχές, η ανάπτυξη του τουρισμού, ιδιαιτέρως στη Μεσόγειο, συντελούν στο φαινόμενο της ερημοποίησης» σημειώνει ο κ. Κοσμάς.

Οι έντονες βροχοπτώσεις

Μάλιστα δεν είναι λίγοι εκείνοι που εσφαλμένα συνδέουν την ερημοποίηση αποκλειστικά με την ξηρασία, με αποτέλεσμα να εφησυχάζουν όταν βλέπουν ότι «ανοίγουν οι ουρανοί», χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι και οι έντονες βροχοπτώσεις με τη σειρά τους «ανοίγουν» ακόμη μεγαλύτερη πληγή στο ήδη υποβαθμισμένο περιβάλλον. Οπως εξηγεί ο ομότιμος καθηγητής του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης κ. N. Γιάσογλου, «οι έντονες βροχοπτώσεις συντελούν στην επιδείνωση του φαινομένου της ερημοποίησης καθώς προκαλούν μεγάλη διάβρωση του εδάφους, μετακίνησή του προς τα κατώτερα στρώματα, απογύμνωση περιοχών, πλημμύρες. Πολλοί πιστεύουν λανθασμένα ότι οι έντονες βροχοπτώσεις λύνουν το πρόβλημα της λειψυδρίας. Οχι μόνο αυτό δεν συμβαίνει, αλλά αντιθέτως: εξαιτίας τους επιτείνεται το φαινόμενο της ερημοποίησης».

Οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι το 35% του ελλαδικού χώρου αντιμετωπίζει υψηλό κίνδυνο ερημοποίησης! Στις περιοχές «υψηλού κινδύνου» ανήκουν τα νησιά του Αιγαίου, ένα μέρος της Θεσσαλίας, η Ανατολική Στερεά Ελλάδα, η Ανατολική Πελοπόννησος, η Κρήτη - ιδιαιτέρως το νότιο και ανατολικό τμήμα της - καθώς και άλλες περιοχές της ηπειρωτικής Ελλάδας. «Εκτιμούμε ότι το 35% των ελληνικών εδαφών αντιμετωπίζει υψηλό κίνδυνο ερημοποίησης, ενώ ποσοστό της ίδιας τάξεως αντιμετωπίζει μέτριο κίνδυνο ερημοποίησης. Αν στις περιοχές μέτριου κινδύνου δεν δείξουμε την ανάλογη προσοχή, αν δηλαδή συνεχιστεί η καταστροφή της φυσικής βλάστησης, με τις πυρκαϊές και την υπερβόσκηση, υπάρχει άμεσος κίνδυνος ερημοποίησης» τονίζει ο κ. Κοσμάς.

Τι σημαίνει υψηλός κίνδυνος ερημοποίησης; Οι περιοχές που τον αντιμετωπίζουν έχουν ήδη υποβαθμιστεί σημαντικά και σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι πλέον σε θέση να παράγουν. Εκεί όπου τις προηγούμενες δεκαετίες υπήρχαν δάση, υπάρχει πλέον μόνο βράχος. Και τις περισσότερες φορές αυτή είναι μη αναστρέψιμη διαδικασία. «Το πρόβλημα με την ερημοποίηση είναι ότι πρόκειται για έναν μη αντιληπτό άμεσα κίνδυνο. Οταν η καταστροφή φαίνεται, είναι πια αργά… Και στη χώρα μας, όπως και σε άλλες μεσογειακές ευρωπαϊκές χώρες, τα φαινόμενα είναι συνήθως μη αναστρέψιμα. Στην Ισπανία ή στην Ιταλία τα έδαφη σε πολλές περιπτώσεις έχουν αρκετό βάθος. Αντίθετα, στην Ελλάδα τα εδάφη έχουν μικρό βάθος, με αποτέλεσμα να βγαίνει γρήγορα ο βράχος στην επιφάνεια με τη διάβρωση και να μην μπορεί να γίνει πλέον καμία παρέμβαση» λέει ο κ. Γιάσογλου.

Ολα όμως δείχνουν ότι συνεχίζουμε να κάνουμε τα αντίθετα από αυτά που θα έπρεπε προκειμένου να σώσουμε ό,τι μπορούμε. Υπολογίζεται ότι το 8% της γεωργικής γης στη χώρα μας - δηλαδή περισσότερα από τρία εκατομμύρια στρέμματα - θα έπρεπε να έχει φύγει πλέον από την καλλιέργεια αφού βρίσκεται σχεδόν στην κατάσταση της ερημοποίησης. Ωστόσο κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει, υπογραμμίζει ο κ. Κοσμάς. Ο λόγος; Οι επιδοτήσεις. «H πολιτική που εφαρμόζεται μέσω των επιδοτήσεων είναι ενάντια στο περιβάλλον. Με αυτούς τους ρυθμούς διάβρωσης, σε αυτές τις περιοχές δεν θα υπάρχει τίποτε πλέον στο μέλλον. Μόνο βράχος».

Μπορεί όλα αυτά να ακούγονται στα αφτιά ορισμένων - μεταξύ των οποίων, ως φαίνεται, και οι υπεύθυνοι της πολιτείας - ως μακρινά σενάρια, αλλά οι επιπτώσεις θα είναι δραματικές για όλους και έχουν ήδη κάνει την εμφάνισή τους. Ιδού ένα άκρως πραγματικό επικείμενο σενάριο: Το έδαφος χάνεται και μαζί του η βλάστηση. H απώλεια της βλάστησης έχει αποτέλεσμα την περαιτέρω διάβρωση του εδάφους και τη μείωση της αποθηκευτικής ικανότητάς του σε νερό. Το νερό δεν μπορεί πλέον να συγκρατηθεί, με αποτέλεσμα να απορρέει και να δημιουργεί πλημμύρες στις κατώτερες ζώνες. H απώλεια της βλάστησης επιπλέον επηρεάζει και το κλίμα καθώς η έλλειψη βλάστησης συνδέεται με αύξηση της θερμοκρασίας, με έντονες βροχοπτώσεις, καθώς και με μακρές περιόδους ξηρασίας. Και βέβαια μέσα σε αυτό το «έρημο» τοπίο οι κοινωνικές συνέπειες είναι μεγάλες. Οι άνθρωποι που ζουν από τη γη φθάνουν σε αδιέξοδο και έτσι μεγάλο μέρος του πληθυσμού προχωρεί σε μετανάστευση - τόσο εσωτερική όσο και εξωτερική - προκειμένου να καταφέρει να επιβιώσει. Μήπως πολλά από αυτά σας θυμίζουν εικόνες που έχετε πρόσφατα δει; Σκηνές του «θρίλερ» έχουν ήδη γυριστεί…

Το σχέδιο που έχει μείνει στα χαρτιά

Το Ελληνικό Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά της Ερημοποίησης - στο πλαίσιο της EE - υπεγράφη πριν από περίπου τριάμισι χρόνια από έξι συναρμόδια υπουργεία (Εσωτερικών, Εξωτερικών, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Ανάπτυξης, ΠΕΧΩΔΕ και Γεωργίας). Οσα ορίζονται σε αυτό υπηρετούν τον σεβασμό στην προστασία των φυσικών πόρων. H Εθνική Επιτροπή για την καταπολέμηση της ερημοποίησης έχει ορίσει πιλοτικές περιοχές για να ληφθούν μέτρα, όπως ο Θεσσαλικός κάμπος και η νήσος Λέσβος. Ως σήμερα δεν έχει εφαρμοσθεί κανένα πιλοτικό πρόγραμμα παρ’ ότι η επιτροπή έχει κάνει επανειλημμένως κρούσεις στην εκάστοτε κυβέρνηση! Το μόνο που έχει γίνει μέσα από τις επιδοτήσεις της EE είναι κάποια μεμονωμένα προγράμματα, όπως η προστασία των αναβαθμών. Πρόκειται για τις ξερολιθιές που απαντώνται συχνά στα νησιά και χωρίζουν τα αγροτεμάχια. Σήμερα επιδοτούνται οι ξερολιθιές προκειμένου να εφαρμόζονται κάποιοι κώδικες σωστής γεωργικής πρακτικής, «είναι όμως ένα μεμονωμένο μέτρο», λέει ο κ. Κοσμάς.

Σημαντική είναι η παράμετρος των επιδοτήσεων, οι οποίες πρέπει να δίδονται με περιβαλλοντικά κριτήρια. «Οι κτηνοτρόφοι, για παράδειγμα, δεν πρέπει να λαμβάνουν επιδοτήσεις προκειμένου να αυξήσουν τον αριθμό των ζώων τους, αλλά με βάση το πόσα ζώα μπορεί να “αντέξει” η γη. Σε ό,τι αφορά τις καλλιέργειες, οι επιδοτήσεις δεν πρέπει να δίνονται με βάση την επιφάνεια, αλλά σύμφωνα με την παραγωγικότητα του εδάφους. Πρέπει να δίνονται επιδοτήσεις σε περιοχές που είναι ήδη σημαντικά υποβαθμισμένες, με περιβαλλοντικά και κοινωνικά κριτήρια» σημειώνει ο κ. Κοσμάς.

Οι δυσοίωνες προβλέψεις

Οι προβλέψεις, αν η κατάσταση συνεχισθεί στο ίδιο «μοτίβο», είναι άκρως δυσοίωνες. Το παράδειγμα που παραθέτει ο κ. Κοσμάς είναι χαρακτηριστικό σχετικά με το πόση μπορεί να είναι η καταστροφή που συντελείται στο έδαφος μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα. «Το 1922, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή δόθηκαν πολλές λοφώδεις περιοχές που ως τότε είχαν δάση και πολύ βαθιά εδάφη σε πρόσφυγες προκειμένου να καλλιεργηθούν. Οι περιοχές αυτές καλλιεργούνταν χωρίς γεωργικά μηχανήματα μέχρι περίπου το 1960. Από αυτές τις περιοχές σήμερα ένα μεγάλο μέρος δεν μπορεί να παραμείνει στη γεωργία. Για την περίοδο των τελευταίων 40 χρόνων χάθηκαν ως και 40 εκατοστά εδάφους. Αυτός ο ρυθμός υποβάθμισης είναι πολύ μεγάλος. Οι περιοχές αυτές, που μπορούσαν κάποτε να συγκρατήσουν δάσος, σήμερα δεν μπορούν να συγκρατήσουν τίποτε». Και βέβαια τις προηγούμενες δεκαετίες δεν είχαν εμφανισθεί τα τόσο έντονα καιρικά φαινόμενα των τελευταίων ετών που επιδεινώνουν το φαινόμενο. «Σήμερα όλη αυτή η καταστροφή μπορεί να συντελεστεί σε χρονικό διάστημα μικρότερο των 40 ετών».

Τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά. Λοφώδεις περιοχές του Θεσσαλικού κάμπου που πριν από τέσσερις δεκαετίες ανήκαν στην κατηγορία μέτριου κινδύνου τώρα βρίσκονται στην κατηγορία υψηλού κινδύνου. Το ίδιο ισχύει για περιοχές της Πελοποννήσου, της Στερεάς Ελλάδας, της Μακεδονίας, αλλά και για αρκετά νησιά. «Υπολογίζουμε ότι, αν δεν ληφθούν μέτρα, με την κατάσταση που υπάρχει σήμερα το 15% των παραθαλάσσιων πεδινών περιοχών που καλλιεργούνται εντατικά έχει επηρεαστεί ή θα επηρεαστεί άμεσα. Μιλάμε για έξι εκατομμύρια στρέμματα» προειδοποιεί ο κ. Κοσμάς. Το θέμα είναι αν - και από ποιον - θα εισακουσθεί…

H Μεσόγειος ερημώνει

Το μεγαλύτερο πρόβλημα ερημοποίησης από όλες τις Μεσογειακές χώρες αντιμετωπίζει η Ισπανία εξαιτίας της τεράστιας εκμετάλλευσης των λοφωδών περιοχών της χώρας λόγω του μεγάλου πληθυσμού. Εκτιμάται ότι στη χώρα ποσοστό μεγαλύτερο του 40% των εδαφών απειλείται με ερημοποίηση. Κατά πόδας όμως ακολουθεί η Ιταλία, αλλά και η χώρα μας. Μεγάλα προβλήματα αντιμετωπίζει και η Πορτογαλία. Το κεντρικό τμήμα της που ήταν ο μεγαλύτερος σιτοβολώνας έχει τόσο πολύ υποβαθμιστεί ώστε δεν μπορεί πλέον να παράγει, με αποτέλεσμα μεγάλο μέρος του πληθυσμού να μην μπορεί να επιβιώσει και να μεταναστεύει προς τα αστικά κέντρα. Τέτοιο πλήγμα έχει όμως δεχθεί και η Ελλάδα. Ο αγροτικός πληθυσμός υπολογίστηκε πρόσφατα στο 12% από 20%-21% που ήταν πριν από κάποια χρόνια. Και η βάση του σοβαρού προβλήματος της εσωτερικής αυτής μετανάστευσης είναι η υποβάθμιση της γης.

Οι διεργασίες που οδηγούν στην ερημοποίηση

H κύρια διεργασία που οδηγεί σε ερημοποίηση στις λοφώδεις περιοχές είναι η διάβρωση του εδάφους η οποία συντελείται από το νερό που δεν συγκρατείται στο έδαφος και απορρέει όταν βρέχει. Ετσι το έδαφος συμπαρασύρεται προς τις κατώτερες ζώνες, τις πεδινές περιοχές. Σημαντική είναι επίσης και η μηχανική διάβρωση που προκαλείται από τα γεωργικά μηχανήματα. Τα τελευταία χρόνια πολλές γεωργικές περιοχές χάθηκαν όχι από την υδατική διάβρωση - η οποία βέβαια συνετέλεσε στην καταστροφή - αλλά από τη μηχανική. Υπάρχει και η αιολική διάβρωση, η οποία είναι ιδιαίτερα σημαντική στις νησιωτικές περιοχές το καλοκαίρι. Αν και οι επιστήμονες δεν έχουν συγκεκριμένα δεδομένα για την αιολική διάβρωση στη χώρα μας, γνωρίζουν ότι αποτελεί μέρος του προβλήματος της ερημοποίησης του ελλαδικού χώρου. Διάβρωση συντελείται επίσης από τις πυρκαϊές το καλοκαίρι, καθώς και από άλλους παράγοντες, όπως η υπερβόσκηση.

H δεύτερη σημαντική διεργασία είναι η αλάτωση του εδάφους, που προκαλείται κυρίως εξαιτίας της άρδευσης με νερό κακής ποιότητας. Το υφάλμυρο νερό διεισδύει στο έδαφος και όταν το υπόγειο νερό είναι αβαθές, το καλοκαίρι με την τριχοειδή κίνηση ανεβαίνει στην επιφάνεια μεταφέροντας τα άλατα. Δημιουργείται έτσι στο έδαφος μεγάλη συγκέντρωση υδατοδιαλυτών αλάτων τα οποία είναι τοξικά για τα φυτά, με αποτέλεσμα να καταστρέφεται η βλάστηση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αλάτωσης των υδάτων είναι αυτό που αφορά την αποξήρανση της λίμνης Κάρλας στον Θεσσαλικό κάμπο πριν από κάποιες δεκαετίες, αναφέρει ο κ. Κοσμάς. «Ανοίχθηκε διώρυγα ώστε να διαφύγει το νερό και η περιοχή καλλιεργήθηκε. Αυτό όμως είχε ως συνέπεια να επηρεαστεί ολόκληρος ο Θεσσαλικός κάμπος διότι δεν υπήρχε εμπλουτισμός των υπογείων υδάτων. Επομένως η υπεράντληση προκειμένου να ποτιστεί ο κάμπος οδήγησε σε διείσδυση του θαλάσσιου νερού στον υδροφορέα. Το αποτέλεσμα; Κακής ποιότητας νερό στις περιοχές της Λάρισας και της Καρδίτσας, πολλά χιλιόμετρα μακριά από τη θάλασσα». Σήμερα, μετά τη σημαντική αυτή επιβάρυνση επιχειρείται η επαναδημιουργία της λίμνης προκειμένου να εμπλουτιστούν με καλής ποιότητας νερό οι υδροφορείς του Θεσσαλικού κάμπου, ώστε να μειωθεί το πρόβλημα της αλάτωσης των εδαφών.

Και βέβαια σε όλα αυτά που αναφέρονται παραπάνω παίζει ρόλο η γεωμορφία της Ελλάδας. Πρόκειται για μια λοφώδη χώρα κατά κύριο λόγο - ποσοστό περίπου 49% του ελλαδικού χώρου είναι λοφώδεις, επικλινείς περιοχές με κλίσεις μεγαλύτερες του 10% - με αποτέλεσμα η κλίση της επιφανείας του εδάφους να αποτελεί σημαντικό παράγοντα, που συντελεί στην ερημοποίηση. Συγχρόνως το είδος του μητρικού πετρώματος αποτελεί σημαντικό επιβαρυντικό παράγοντα. «Περιοχές που έχουν ασβεστόλιθο, όπως οι γύρω από την Αττική λόφοι, ο Υμηττός, η Πεντέλη, ο λόφος του Αιγάλεω, η Πάρνηθα, αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο. Το πέτρωμα αυτό είναι ιδιαιτέρως επιρρεπές στην ερημοποίηση καθώς δημιουργείται πιο ξηρό περιβάλλον για τα φυτά, με αποτέλεσμα να καταστρέφεται η βλάστηση» λέει ο καθηγητής.

H Αττική αντιμετωπίζει τεράστιο πρόβλημα ερημοποίησης. «H μόνη “αχτίδα” που έχει απομείνει είναι η Πάρνηθα, η οποία επίσης κινδυνεύει. Αν δεν προστατευθεί από τις πυρκαϊές, θα καταστραφεί και αυτή. Σε μεγάλο μέρος του βόρειου τμήματός της όπου είχαν εκδηλωθεί πυρκαϊές δεν επανέρχεται η δασική βλάστηση. Συγχρόνως η επέκταση που γίνεται στην περιοχή με τις νέες κατοικίες είναι καταστρεπτική: σφραγίζεται η γη, η βλάστηση καταστρέφεται. H επέκταση των αστικών περιοχών αποτελεί έναν άλλο μεγάλο κίνδυνο ερημοποίησης» τονίζει ο κ. Κοσμάς.